تحریم‌ها مخرب‌تر از جنگ؛ بورس زیر آوار کاسبان تحریم

اقتصاد آنلاین – رجا ابوطالبی: جنگ در تمامی دنیا می‌تواند بازار‌های مالی را به آتش بکشد. چرا که در شرایط جنگی هیچ چشم‌انداز مثبت اقتصادی پیش پای سرمایه‌گذاران وجود ندارد، تولید از ریل خود خارج می‌شود و پول‌های هوشمند به سمت دارایی‌های امن نظیر طلا هجرت می‌کنند.

در چنین شرایطی حتی یک فعال اقتصادی بر روی بازدهی بازار سرمایه حساب نکرده و ریزش‌های آن را منطقی قلمداد می‌کنند و حتی اگر انتظاری از نهاد ناظر داشته باشند، در این شرایط به کمترین مقدار خود خواهد رسید.

بورس پساجنگ

۲۳ خرداد ماه بود که حمله به کشور ما آغاز شد. با توجه به قانون بازار سرمایه، سازمان بورس اجازه‌ی تعطیلی بازار را تا عادی شدن شرایط داشت. اتفاقی که رقم خورد و اولین روز معاملاتی بازار سرمایه به هفتم تیر ماه موکول شد.

اما این تعطیلی نیز نتوانست فشار فروش بازار را کاهشی کند؛ به طوری که در عرض دو ماه شاهد ریزش ۱۹.۵ درصدی شاخص کل بودیم. البته اگر ایجاد تالار دوم ارز توافقی نبود، این ریزش‌ها عمیق‌تر می‌شد.

در این مدت دو ماهه، ارزش بازار از ۱۰۵۰۰ همت به زیر ۸۳۰۰ همت سقوط کرد و بسیاری از نماد‌ها نیز افت بیش از ۳۰ درصدی قیمت‌ها را تجربه کردند. اما علیرغم فعال شدن مکانیزم ماشه، روند بازار عوض شد و پول‌های هوشمند کف جدیدی را برای بازار متصور نبودند.

بورس بعد از تشدید تحریم‌ها

ایران در طول‌های سال‌های متمادی، زیر فشار تحریم‌‎های آمریکا قرار داشته و دارد. خروج ترامپ از برجام در سال ۱۳۹۷، ریزش‌های سنگینی را برای بورس کشور به بار آورد؛ به طوری که بسیاری از کارشناسان معتقد بودند که بیشترین تاثیرگذاری تحریم‌ها بر بازار سرمایه در همان سال ۱۳۹۷ رقم خورد.

اما شرایط بر وفق مراد بورسی‌ها پیش نرفت و ریزش سال ۱۳۹۷ در قیاس با افت‌های دی ۱۴۰۴، به «اصلاح» تغییر ماهیت داد؛ چرا که در این ماه، ایران زیر بمباران اخبار منفی داخلی و بین‌المللی قرار گرفت و مجال رشد بازار گرفته شد.

تحریم‌های اتحادیه‌ی اروپا، جنگ تعرفه‌ای ترامپ، فعال شدن مکانیزم ماشه و استقرار ادوات جنگی در خلیج فارس تنها بخشی از شرایط حاکم بر بورس ۱۴۰۴ است. مواردی که هر کدام می‌تواند نفس بازار را بگیرد، اما اکنون که تجمیع آنها را باهم داریم، ریزش این روز‌ها را توجیح می‌کند.

تاثیرگذاری این بحران‌ها به حدی است که شاخص کل در عرض ۲۴ روز کاری، نزدیک به ۱۹ درصد عقب نشینی کرد و ارزش ریالی آن نیز با سقوط ۱۸ درصدی همراه شد. گفتنی است که کماکان نشانه‌ای از تغییر روند در بازار وجود نداشته که بدان معنا است کاهش ارتفاع شاخص‌های بورسی بیش از افزایش آنها محتمل است.

این اتفاق درحالی به وقوع پیوست که نرخ دلار با سرعت فزاینده‌ای افزایش یافته که ماحصل آن، رسیدن ارزش دلاری بازار به محدوده‌ی ۷۵ میلیارد دلار بود. برای نشان دادن اهمیت این عدد باید گفت که آخرین باری که ارزش دلاری بازار حوالی ۷۵ میلیارد دلار بود، به خرداد سال ۱۳۹۸ برمی‌گردد!.

می‌توان نتیجه گرفت که قدرت تخریب تحریم‌ها، بسیار بیشتر از جنگ بوده و آن دسته از افراد و مسئولانی که تحریم‌ها را فرصت رشد اقتصادی می‌دانند، باید پاسخگوی نابودی سرمایه‌ی مردم باشند.