آسانسور عظیم چین کشتی ۳ هزار تُنی را ۱۱۳ متر بالا می‌برد

به گزارش خبرآنلاین، به نقل از زومیت، در کنار سد عظیم «سه‌دره» (Three Gorges Dam) چین روی رود یانگ‌تسه، سازه‌ای وجود دارد که بیشتر از آنکه شبیه بخشی از یک سد باشد، به یک آسانسور غول‌پیکر برای کشتی‌ها شباهت دارد. «بالابر کشتی سه‌دره» می‌تواند شناورهایی با وزن حداکثر حدود ۳ هزار تن را در محفظه‌ای پر از آب قرار دهد و آن‌ها را حدود ۱۱۳ متر بالا یا پایین ببرد تا از سد عبور کنند.

چین این سازه را یکی از تأسیسات دائمی کشتیرانی سد سه‌دره می‌داند و آن را بزرگ‌ترین بالابر عمودی کشتی جهان معرفی می‌کند.

نحوه‌ی کار بالابر ساده به‌نظر می‌رسد، اما اجرای چنین سیستمی در چنین ابعادی بسیار پیچیده است. کشتی وارد محفظه‌ای به طول ۱۲۰ متر و عرض ۱۸ متر می‌شود که حدود ۳٫۵ متر آب دارد. وزن کل محفظه، آب و تجهیزات به حدود ۱۵٬۵۰۰ تن می‌رسد. مجموعه با استفاده از سیستم چرخ‌ودنده و ریل‌های دندانه‌دار و ۲۵۶ کابل فولادی حرکت می‌کند و اختلاف ارتفاع ۱۱۳ متری میان مخزن پشت سد و پایین‌دست را طی می‌کند.

هدف اصلی این سازه، جایگزین‌کردن کامل قفل‌های عظیم سد نیست؛ بلکه ایجاد مسیری سریع‌تر برای کشتی‌های کوچک و متوسط و کاهش فشار روی سامانه‌ی پنج‌مرحله‌ای قفل‌های آبی مجاور است. کشتی‌های بزرگ‌تر همچنان از قفل‌ها استفاده می‌کنند. در مقایسه، عبور از قفل‌های سد در گذشته حدود سه تا چهار ساعت زمان می‌برد، درحالی‌که بالابر می‌تواند عبور یک کشتی را در حدود ۴۰ دقیقه انجام دهد.

این اختلاف زمانی باعث شده بالابر سه‌دره نقش مهمی در جابه‌جایی مسافران و بار در مسیر یانگ‌تسه پیدا کند. شرکت China Three Gorges Corporation اعلام کرد که تا اوایل ۲۰۲۴، این سازه بیش از یک میلیون مسافر را جابه‌جا کرده و از زمان آغاز بهره‌برداری آزمایشی در سال ۲۰۱۶، ۲۵۸۰۰ شناور و ۱۵٫۴۹ میلیون تن بار از طریق آن عبور کرده‌اند.

رشد استفاده از این سازه ادامه پیدا کرد. بالابر در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۴۷۳۴ بار فعالیت کرد، به عبور ۴٬۷۷۵ شناور کمک کرد، ۳٫۷۸۹۸ میلیون تن بار جابه‌جا کرد و ۵۶۶٬۴۰۰ سفر مسافری را پوشش داد. تا پایان همان سال، مجموع عملکردش به نزدیک ۳۰ هزار شناور، ۱٫۵۶۲۲ میلیون مسافر و ۱۸٫۶۴۷۳ میلیون تن بار رسیده بود.

داده‌های سال ۲۰۲۵ نیز نشان می‌دهد استفاده از بالابر همچنان افزایش داشته است. در پنج ماه نخست آن سال، مجموع عملیات به ۴٫۷۱ هزار بارِ کامل یا جزئی رسید و بیش از ۳۱٫۴ هزار عبور کشتی، ۱٫۷۸۶ میلیون مسافر و ۱۹٫۲ میلیون تن بار به‌صورت تجمعی ثبت شد.

بالابر سه‌دره از نظر فنی یکی از پروژه‌های قابل‌توجه مهندسی آبراهه‌ها محسوب می‌شود. شرکت CTG می‌گوید سازه با دقتی ساخته شده که اختلاف ارتفاع میان بخش‌های مختلف سیستم هنگام حرکت از حدود دو سانتی‌متر بیشتر نمی‌شود. در حالت معمول دستگاه حدود ۲۲ بار در روز فعالیت می‌کند.

۵۸۵۸