این روزها، در این دنیای پُر از هیاهو که اینترنت بیش از ۱۰۰۰ ساعت است که به روی ایرانیان قطع شده، درخت جیمیل بسیاری از شهروندان دیگر قادر به جذب باران ایمیل‌ها نیست. و ما همچون کشاورزانی که زمین خود را فراموش کرده‌اند، در این بیابان دیجیتال با دست‌های پر از آرزو، در جست‌وجوی ارتباطات جدید می‌گردیم، اما دریغ از قطره‌ای که از آسمان بی‌خبر به زمین برسد.

بر اساس اعلام نت‌بلاکس، قطعی اینترنت در ایران پس از گذشت ۱۱۲۸ ساعت همچنان ادامه دارد و علاوه بر پیامدهای اجتماعی، خسارات اقتصادی قابل‌توجه ۱.۸ میلیارد دلاری به همراه داشته است.

در حالی که قطع طولانی‌مدت اینترنت جهانی و فیلترینگ گسترده، مکالمه تلفنی را به تنها پل ارتباطی میان ایرانیان و ۴.۵ میلیون مهاجر خارج از کشور تبدیل کرده است، تعرفه‌های نجومی اپراتورها بحرانی انسانی را در دل شرایط جنگی رقم زده است.

پس از گذشت بیش از ۴۰ روز محدودیت شدید در دسترسی به شبکه جهانی اینترنت، از دقایقی پیش موتور جستجوی گوگل بر روی شبکه دو اپراتور بزرگ کشور، همراه اول و ایرانسل، بدون نیاز به ابزارهای تغییر آی‌پی در دسترس کاربران قرار گرفت. این اقدام نخستین گام عملی در راستای بازگشت تدریجی اینترنت بین‌الملل پس از برقراری آتش‌بس و کاهش تنش‌های اخیر ارزیابی می‌شود.

در حالی که برخی مسوولان، تداوم محدودیت‌های اینترنتی را با تکیه بر «توانمندی‌های بومی» توجیه می‌کنند، بررسی‌های تخصصی نشان می‌دهد که میانِ ویترینِ ادعاها و واقعیتِ فنی پلتفرم‌های داخلی، گسستی عمیق وجود دارد.

موتورهای جست‌وجو ذهن ما را عادت داده‌اند تا جواب هر سوالی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن در اختیار داشته باشیم، اما وقتی این ابزارها در دسترس نیستند یا ما را به جواب نمی‌رسانند، خلأیی ایجاد می‌شود که فقط کمبود اطلاعات نیست؛ بلکه اضطرابِ ندانستن است.

گزارش جدید نت‌بلاکس نشان می‌دهد که قطعی اینترنت در ایران وارد چهل‌ونهمین روز شده و سطح اتصال بین‌المللی همچنان به‌طور قابل توجهی پایین و در حدود دو درصد حالت عادی باقی مانده است.

در حالی که نهادهای متولی با اتخاذ سیاست سکوت، از شفاف‌سازی درباره ماهیت «اینترنت پرو» تنور تهی می‌کنند، گسترش این سرویس در لایه‌های زیرساختی شبکه، عملاً در حال تغییر نقشه عدالت دیجیتال در ایران است؛ پدیده‌ای که با ارسال پیامک‌های مبهم و ایجاد مسیرهای ارتباطی ویژه، نه تنها بستری برای کلاهبرداری‌های گسترده فیشینگ فراهم کرده، بلکه با تبدیل حق دسترسی به اینترنت از یک «حق شهروندی» به یک «امتیاز طبقاتی و تجاری»، شکاف میان دولت و کاربران را به عمیق‌ترین سطح خود رسانده است.